Λεπτομέρειες

ngnm

Πολιτισμός - Τέχνη

08 Ιουνίου 2025

Η ιστορία του τραγουδιού, της μουσικής, της ταξικής πάλης και του αναρχισμού στο ταραγμένο παρελθόν της Ιταλίας

Nick Heath*

«Nostra patria e il mondo intero» (Η πατρίδα μας είναι όλος ο κόσμος) Στίχος τραγουδιού του Pietro Gori (στη φωτογραφία)

Η Ιταλία έχει μια ισχυρή και ζωντανή παράδοση τραγουδιού που πηγάζει από το λαό και η εκβιομηχάνιση δεν κατάφερε να καταστρέψει εντελώς αυτές τις μουσικές παραδόσεις. Στις κεντρικές περιοχές του Λάτσιο, της Τοσκάνης και του Αμπρούτσο, για παράδειγμα, η παράδοση της ottava rima, που χρονολογείται από τον Μεσαίωνα, ήταν ισχυρή μεταξύ των αγροτών. Μπορεί να χρησιμοποιεί ποίηση από τον Όμηρο ή τον Δάντη, μπορεί να είναι εντελώς αυτοσχέδια ή να ασχολείται με πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα. Ενώ η Ιταλία δεν είχε την άνθηση του πολιτικού και κοινωνικού τραγουδιού που ήρθε με την Γαλλική Επανάσταση, ο αγώνας για την εθνική ενότητα και κατά των Αψβούργων Αυστροουγγρικών κατακτητών παρήγαγε πολλά τραγούδια. Μεταξύ αυτών ήταν το Camicia Rossa (Κόκκινο πουκάμισο) που υμνούσε με ενθουσιασμό το κόκκινο πουκάμισο που φορούσαν οι εθελοντές του Γκαριμπάλντι. Όταν ο στρατηγός Cialdini διέταξε τα στρατεύματά του να πυροβολήσουν τα Κόκκινα Πουκάμισα του Γκαριμπάλντι στο Aspromonte το 1862, αυτό οδήγησε στη σύνθεση του τραγουδιού Rondinella d' Aspromonte, το οποίο τραγουδά τον ηρωισμό και τη μεγαλοψυχία του Γκαριμπάλντι. Ο Γκαριμπάλντι έφερε δύο τραύματα από σφαίρες ως αποτέλεσμα αυτού του περιστατικού και δημιουργήθηκε επίσης ένα άλλο τραγούδι που ακόμη απαγγέλλεται από τα παιδιά: Garibaldi fu ferito (Ο Γκαριμπάλντι τραυματίστηκε στο πόδι).

Οι υποστηρικτές του Ματσίνι και του Γκαριμπάλντι κατά την περίοδο αυτή χρησιμοποιούσαν τραγούδια για να περάσουν τις ιδέες τους για εθνική ενότητα στις -σε γενικές γραμμές- αναλφάβητες μάζες, καθώς και για να διαβάσουν λόγους στις μεγάλες πλατείες. Αυτή η συνειδητοποίηση του πολύτιμου ρόλου του τραγουδιού ως μέσου προπαγάνδας που αναπτύχθηκε με το εθνικιστικό κίνημα διευκόλυνε το αναδυόμενο εργατικό κίνημα και τα σοσιαλιστικά και αναρχικά ρεύματα στο εσωτερικό του να αναπτύξουν το δικό τους ρεπερτόριο τραγουδιών. Όπως ακριβώς οι αναρχικοί διαχωρίστηκαν από τα αστικά ρεπουμπλικανικό τραγούδια στη Γαλλία, έτσι συνέβη και με τους Ιταλούς αναρχικούς και το εθνικιστικό ρεπερτόριο.

Ο Pietro Gori

Ένας από τους πιο αφοσιωμένους αναρχικούς ήταν ο Pietro Gori (1865-1911), ο οποίος αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο αναρχικό κίνημα. Δικηγόρος στο επάγγελμα, είχε επίσης ασχοληθεί με πολλές άλλες δουλειές - για παράδειγμα ήταν απλός ναυτικός. Είχε σημαντικό ρόλο στη διάδοση των αναρχικών ιδεών τόσο στη Βόρεια όσο και στη Νότια Αμερική, ενώ βρισκόταν στην εξορία. Αναρχικός κομμουνιστής όπως ο Μαλατέστα, αγωνιζόταν αδιάκοπα για την ελεύθερη κοινωνία. Έγραψε τα πρώτα του αναρχικά ποιήματα μεταξύ 1892-93, το Alla Conquista dell'Avvenire (Στην κατάκτηση του μέλλοντος) και το τρίτομο Prigioni e Battaglie (Φυλακές και μάχες).

Όταν ο Ιταλός αναρχικός Sante Caserio δολοφόνησε τον Γάλλο πρόεδρο Sadi Carnot το 1894, ως απάντηση στην εκτέλεση πολλών Γάλλων αναρχικών, η κυβέρνηση Crispi στην Ιταλία κατηγόρησε ψευδώς τον Gori ότι συμμετείχε. Ο Gori είχε όντως γράψει ένα τραγούδι γι' αυτόν και την επακόλουθη εκτέλεσή του, το A Caserio, με όμορφη και θλιβερή μελωδία και στίχους, αλλά ο Caserio είχε ενεργήσει εντελώς μόνος του. Ο...

Περισσότερα …