Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχική Θεωρία

31 Αυγούστου 2026

Προλογικό Σημείωμα*: Απόσπασμα από το βιβλίο «Ο Αγώνας Ενάντια στο Κράτος» και άλλα δοκίμια του Νέστορ Μαχνό, το συγκεκριμένο κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο Probuzhdeniye το 1932. Εδώ με πολύ γλαφυρό τρόπο ο Μαχνό εξηγεί τον επαναστατικό αναρχισμό και τις πυρηνικές πεποιθήσεις του.

Αναρχισμός σημαίνει ο άνθρωπος που ζει ελεύθερος και εργάζεται εποικοδομητικά. Σημαίνει την καταστροφή όλων όσων στρέφονται ενάντια στις φυσικές, υγιείς φιλοδοξίες του ανθρώπου.

Ο αναρχισμός δεν είναι αποκλειστικά μια θεωρητική διδασκαλία που πηγάζει από προγράμματα τεχνητά σχεδιασμένα με γνώμονα τη ρύθμιση της ζωής: είναι μια διδασκαλία που προέρχεται από τη ζωή σε όλες τις υγιείς εκδηλώσεις της, παρακάμπτοντας όλα τα τεχνητά κριτήρια.

Το κοινωνικό και πολιτικό πρόσωπο του αναρχισμού είναι μια ελεύθερη, αντιεξουσιαστική κοινωνία, μια κοινωνία που κατοχυρώνει την ελευθερία, την ισότητα και την αλληλεγγύη μεταξύ όλων των μελών της.

Στον αναρχισμό, Δικαίωμα σημαίνει την ευθύνη του ατόμου, το είδος της ευθύνης που φέρνει μαζί του μια αυθεντική εγγύηση ελευθερίας και κοινωνικής δικαιοσύνης για τον καθένα και για όλους, σε όλους τους τόπους και σε όλες τις εποχές. Από αυτό πηγάζει ο κομμουνισμός.

Ο αναρχισμός είναι φυσικά έμφυτος στον άνθρωπο: ο κομμουνισμός είναι η λογική παρέκταση από αυτόν.

Αυτοί οι ισχυρισμοί απαιτούν θεωρητική υποστήριξη με τη μορφή επιστημονικής ανάλυσης και συγκεκριμένων γεγονότων, ώστε να μπορέσουν να γίνουν θεμελιώδη αξιώματα του αναρχισμού. Ωστόσο, οι μεγάλοι ελευθεριακοί θεωρητικοί, όπως ο Γκόντγουιν, ο Προυντόν, ο Μπακούνιν, ο Γιόχαν Μοστ, ο Κροπότκιν, ο Μαλατέστα, ο Σεμπαστιάν Φωρ και πολλοί άλλοι, υποθέτω τουλάχιστον, απρόθυμοι να περιορίσουν το δόγμα τους σε άκαμπτες, οριστικές παραμέτρους. Μάλλον το αντίθετο. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι το επιστημονικό δόγμα του αναρχισμού είναι η φιλοδοξία να αποδείξει ότι είναι εγγενές στην ανθρώπινη φύση να μην επαναπαύεται ποτέ στις δάφνες της. Το μόνο πράγμα που είναι αμετάβλητο στον επιστημονικό αναρχισμό είναι η φυσική του τάση να απορρίπτει όλα τα δεσμά και κάθε προσπάθεια του ανθρώπου να εκμεταλλευτεί τους συνανθρώπους του. Στη θέση των δεσμών της δουλείας που υπάρχει σήμερα στην ανθρώπινη κοινωνία, την οποία, παρεμπιπτόντως, ο σοσιαλισμός δεν έχει εξαλείψει, ούτε μπορεί να εξαλείψει, ο αναρχισμός φυτεύει την ελευθερία και το αναφαίρετο δικαίωμα του ανθρώπου να κάνει χρήση αυτής της ελευθερίας.

Ως επαναστάτης αναρχικός, μοιράστηκα τη ζωή του ουκρανικού λαού κατά τη διάρκεια της επανάστασης. Σε όλη τη δράση της, αυτός ο λαός ένιωθε ενστικτωδώς τη ζωτική έλξη των ελευθεριακών ιδεών και, εξίσου, πλήρωσε το τραγικό τίμημα γι' αυτό. Χωρίς να υποχωρήσω, γεύτηκα τις ίδιες δραματικές σκληρότητες αυτού του συλλογικού αγώνα, αλλά, πολύ συχνά, ένιωθα ανίσχυρος να κατανοήσω και στη συνέχεια να διατυπώσω τις απαιτήσεις της στιγμής. Γενικά, γρήγορα συνήλθα και κατάλαβα ξεκάθαρα ότι ο στόχος για τον οποίο εγώ και οι σύντροφοί μου ζητούσαμε αγώνα αφομοιωνόταν εύκολα από τις μάζες που αγωνίζονταν για την ελευθερία και την ανεξαρτησία του ατόμου και της ανθρωπότητας στο σύνολό της.

Η εμπειρία του πρακτικού αγώνα ενίσχυσε την πεποίθησή μου ότι ο αναρχισμός εκπαιδεύει τον άνθρωπο με έναν ζωντανό τρόπο. Είναι μια διδασκαλία εξίσου επαναστατική με τη ζωή, και είναι τόσο ποικίλη και ισχυρή στις εκδηλώσεις της όσο η δημιουργική ύπαρξη του ανθρώπου και, μάλιστα,...

Περισσότερα …