Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχικές Αναλύσεις - Παρεμβάσεις

19 Οκτωβρίου 2025

Γιάννης Ζαφειριάδης

Ανάμεσα στο δίπολο "λαός ή τάξη", δηλαδή ανάμεσα σε μια ξεκάθαρα ταξική προσέγγιση της καπιταλιστικής κοινωνίας με βάση την εκμετάλλευση της εργασίας, την άντληση της υπεραξίας από το Κεφάλαιο κλπ και σε μια πιο συγκεχυμένη πολιτική στάση με λαϊκιστικό πρόσημο, που βάζει στο ίδιο τσουβάλι (μικρο)εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους με βάση μια χοντροκομμένη διαίρεση της κοινωνίας σε "λαό" και "Κολωνάκι", ήμουν και είμαι πάντα με την πρώτη.

Τις θέσεις αυτές τις έχω αποτυπώσει άλλωστε και σε μπροσούρα της Πρωτοβουλίας Ortus με τίτλο "Η Εργατική Τάξη και οι σύμμαχοί της" σε ξεχωριστό μάλιστα κεφάλαιο.

Αυτή η θέση όμως μπορεί να είναι κρυστάλλινα καθαρή όταν μιλάμε για μια κοινωνία στην οποία η κυρία αντίθεση είναι ακριβώς αυτή, η ταξική. Δηλαδή σε μια αστική κοινωνία, ένα καπιταλιστικό κράτος, λιγότερο ή περισσότερο ανεπτυγμένο.

Θα έπρεπε να είναι ξεκάθαρο όμως πως στον κόσμο αυτό γενικότερα δεν υπήρξαν πάντα και δεν υπάρχουν και σήμερα μόνο τέτοιου είδους κοινωνίες. Αντίθετα, οι κοινωνίες στις οποίες η εθνική εκμετάλλευση συμπορεύεται με την ταξική, πχ οι αποικιοκρατούμενες κοινωνίες, υπήρχαν και υπάρχουν ακόμη και σήμερα.

Δεν είναι φυσικά ότι σε μια αποικία δεν υπάρχει η ταξική αντίθεση και ο ταξικός πόλεμος. Ωστόσο, πολύ συχνά σε τέτοιες περιστάσεις η εθνικότητα, η φυλή, η θρησκεία κλπ μπορούν να αποτελέσουν παράγοντα ο οποίος ίσως και να γεννάει ή να αναδιαμορφώνει από ένα σημείο κι έπειτα την ίδια την ταξική θέση για το μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού . Στο Νοτιοαφρικανικό Απαρτχάιντ για παράδειγμα, το να είσαι μαύρος σήμαινε αυτόματα αποκλεισμό απο τις περισσότερες ευκαιρίες, όχι απλά για εργασία και κοινωνική ανέλιξη, αλλά για αξιοπρεπή ζωή. Το να είσαι Εβραίος στο 3ο Ράιχ σημαίνει σχεδόν αυτόματα τον εγκλεισμό και τον θάνατο.

Σίγουρα μέσα στις καταπιεσμένες εθνότητες στα αποικιοκρατούμενα μέρη υπάρχει πολύ συχνά η ταξική διαστρωμάτωση, αναλόγως κυρίως του πόσο ρατσιστικό είναι το αποικιοκρατικό καθεστώς. Υπάρχουν ιθαγενείς που θα συνεργαστούν με τον αποικιοκράτη και θα αποκτήσουν μια καλύτερη κοινωνική θέση (αν και σχεδόν ποτέ ισάξια μαζί του), μπορεί ακόμη και να επιτελέσουν μια αναγκαία λειτουργία του αποικιοκρατικού καθεστώτος, πχ αστυνόμευση ή Κοινωνικό έλεγχο και κατευνασμό. Στις ΗΠΑ πχ η ανάδηση μιας μαύρης μεσαίας (ακόμη και αστικής) τάξης, ήταν πολύ χρήσιμη για το Κράτος στις περιόδους των αναταραχών των αφροαμερικανών, αφού ήταν αυτοί οι αστοί που έμπαιναν μπροστά δημόσια για να τους "εκπροσωπήσουν" προς μια κατεύθυνση κοινωνικής ειρήνης και "εθνικής συνεννόησης". Στην Παλαιστίνη τέτοια δύναμη και ρόλο παίζει πχ ο Αμπάς και η "Αρχή" του.

Αυτές οι δυνάμεις σπάνια συμμετέχουν σε μια απόπειρα εθνικής απελευθέρωσης, καθώς τις περισσότερες φορές δεν τις συμφέρει η μεταβολή του καθεστώτος ταξικά και κοινωνικά. Υπάρχουν όμως και περιστάσεις που μπορεί να συμβεί και αυτό ή ακόμη να υπάρχει εγγενώς στο εσωτερικό του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος μια ανεξάρτητη πτέρυγα της αστικής τάξης του αποικιοκρατούμενου έθνους, η οποία να θελήσει να ηγηθεί του αγώνα και να βγει νικήτρια και κυρίαρχη σε ένα νέο, ανεξάρτητο κράτος.

Οι αναρχικοί και οι διεθνιστές γνωρίζουν πολύ καλά αυτή την πραγματικότητα, δεν περιμένουν κανένα μικροαστό διανοούμενο να τους τα πει, για αυτό και συμμετέχουν στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα με ξεχωριστές...

Περισσότερα …