
Μπορεί το βιβλίο “Ο Γκράμσι και οι αναρχικοί¨ του Carl Levy να αποτελεί μια έρευνα που έχει αναπτυχθεί και έχει γραφτεί σε ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον, ωστόσο η σημασία και η αξία του είναι ξεκάθαρη και ολοφάνερη τόσο για το αναρχικό όσο και για το ευρύτερο κίνημα στο σήμερα. Κι αυτό γιατί ο συγγραφέας πραγματοποιεί μια εξονυχιστική μελέτη του ιταλικού σοσιαλιστικού και αναρχικού κινήματος, εστιάζοντας στην ανάπτυξή του στην πόλη του Τορίνο, από τα χρόνια της Διεθνούς μέχρι την επαναστατική εμπειρία των εργατικών συμβουλίων. Στη μεγάλη αυτή χρονική διαδρομή (σχεδόν πέντε δεκαετιών) που πραγματοποιεί, εξετάζει την ανάπτυξη των διάφορων πτυχών του εργατικού κινήματος στη συγκεκριμένη πόλη, από τις μικρές αναρχικές ομάδες που δραστηριοποιούνταν εκεί μέχρι τις μορφές καθημερινής ζωής των πολιτικοποιημένων εργατών, τα αναγνώσματα που τους άρεσαν, τις αυτομορφωτικές διεργασίες που τους διαμόρφωναν σε πολιτικό αλλά και σε προσωπικό επίπεδο.
Το Τορίνο ήταν η πόλη των μεγάλων βιομηχανιών, από τις οποίες ξεχώριζε η βιομηχανία αυτοκινήτου και συγκεκριμένα η Fiat −που ανήκε στην οικογένεια Ανιέλι−, μια πόλη που απάρτιζε το περίφημο «βιομηχανικό τρίγωνο» της Ιταλίας (Τορίνο, Μιλάνο, Γένοβα), μια πόλη που αναπτυσσόταν ταχύτατα στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού, υποδεχόμενη συνεχώς μεταναστευτικά κύματα από την ύπαιθρο της ευρύτερης περιοχής (Πεδεμόντιο). Οι συγκεκριμένες μεταναστευτικές ροές έφερναν μαζί τους τις παραδόσεις αγώνα από τις γενέτειρές τους και μέσα από τις τάξεις τους ήταν που στελεχώθηκε στη συνέχεια σε μεγάλο βαθμό το εργατικό κίνημα της πόλης. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου θα γνωρίσουμε επίσης τους αγώνες που αναπτύχθηκαν ανά περιόδους, από την περίοδο της Διεθνούς μέχρι την περίοδο των κυβερνήσεων Τζιολίτι και από τα ταραγμένα χρόνια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου μέχρι τη μεγάλη ιστορική τομή που πραγματοποιήθηκε με το κίνημα των εργοστασιακών συμβουλίων κατά τη διάρκεια της Κόκκινης Διετίας (1919-1920), το οποίο δυστυχώς αποτελεί ένα από τα πολλά ιστορικά επαναστατικά παραδείγματα που προδόθηκαν από τις εκάστοτε ρεφορμιστικές ηγεσίες.
Την ίδια στιγμή, το Τορίνο αποτέλεσε και την πόλη όπου έζησε και δραστηριοποιήθηκε πολιτικά μία από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του ιταλικού και παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος, ο Αντόνιο Γκράμσι, αλλά και η πόλη όπου εκδιδόταν η διάσημη εφημερίδα του, L’Ordine Nuovo. Το βιβλίο εξερευνά, λοιπόν, τα διάφορα μονοπάτια της «ετερόδοξης» σκέψης του Γκράμσι, η οποία επηρεάστηκε από τα εθνικιστικά κινήματα του Νότου της Ιταλίας, από τον ιδεαλισμό Ιταλών στοχαστών όπως ο Μπενεντέτο Κρότσε ή από το ρεύμα του επαναστατικού συνδικαλισμού − μεταξύ άλλων. Η σκέψη και η πορεία του Γκράμσι κατά τα πρώτα του χρόνια μπαίνει στο μικροσκόπιο κι έτσι καταλαβαίνουμε πολλά για την ανάπτυξη των πρωτοποριακών ιδεών του και για τη συνολική αγωνιστική του δράση.
Παράλληλα, το βιβλίο εξετάζει τη συνεργασία και τις εντάσεις των τριών βασικών ρευμάτων του εργατικού κινήματος (αναρχικό, κομμουνιστικό και σοσιαλιστικό) τόσο κατά την ευρύτερη χρονική περίοδο την οποία καλύπτει όσο και συγκεκριμένα κατά τη διάρκεια του κινήματος των εργοστασιακών συμβουλίων, το οποίο αποτέλεσε την κορύφωση της περίφημης Κόκκινης Διετίας, μια περίοδο κατά την οποία η επανάσταση βρέθηκε προ των πυλών της Ιταλίας. Δεν ήρθε, όμως, ποτέ και τη διαδέχθηκε αυτό που ο Ιταλός αναρχικός Λουίτζι...

Tom Goyens*
Η μετασχηματιστική «νέα κοινωνική ιστορία» που αναδύθηκε τη δεκαετία του 1960 αποτέλεσε σημαντικό όφελος για το επάγγελμα του ιστορικού, ιδιαίτερα για την ιστορία της εργασίας και της μετανάστευσης — δύο πυλώνες ουσιώδεις για την κατανόηση του αναρχισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, παρά τις δυνατότητές του, ο αναρχισμός παρέμεινε ένα περιθωριακό θέμα στη συγγραφική παραγωγή των δεκαετιών 1960 και του 1970. Οι λόγοι αυτής της παραμέλησης είναι τόσο σύνθετοι όσο και το ίδιο το κίνημα, καθώς διαμορφώθηκαν από ιδεολογικές προκαταλήψεις, γλωσσικά εμπόδια και εσωτερικές διεργασίες μεταξύ των αναρχικών.
Η πρόσβαση στο παρελθόν του αναρχισμού δεν ήταν —και δεν...

[…] «Εμείς, οι επαναστάτες αγωνιστές που είμαστε οργανωμένοι στην Αναρχική Ομοσπονδία της Ουρουγουάης, πιστεύουμε ότι έχουμε αφομοιώσει τις εμπειρίες της εποχής μας, ορισμένες θετικές και άλλες οπισθοδρομικές. Έχουμε πλήρη επίγνωση ότι μια αποτελεσματική κοινωνική οργάνωση (δηλαδή χρήσιμη για τον άνθρωπο και για τη ζωή των σχέσεών του) έχει την αληθινή και σύνθετη δομή της στις οντότητες στις οποίες οι άνθρωποι συγκροτούνται πρωτίστως: συνδικάτα, συνεταιρισμούς, συλλόγους γειτονιάς, πολιτιστικούς θεσμούς κ.λπ. Γνωρίζουμε επίσης ότι, αντίθετα, οι άνθρωποι και οι λαοί συναντούν στους μηχανισμούς που ξεφεύγουν από τον έλεγχό τους και αποφασίζουν χωρίς τη συγκεκριμένη συμμετοχή τους για ζητήματα κάθε είδους, που...
Στο κτήριο της Ελληνικής κοινότητας της Μελβούρνης στις 18/07/2019
Με τον Ελευθεριακό στο Αυτοδιαχειριζόμενο Στέκι Πέρασμα, 22/01/2018

