Ύστερα από μια σύντομη ασθένεια, ο Mat Kavanagh (Ματ Κάβανα) πέθανε την Παρασκευή, 12 Μαρτίου [1954]· και μαζί του κόβεται ένας πολύτιμος δεσμός με το παρελθόν του κινήματος. Ελάχιστοι σύντροφοι υπήρξαν τόσο ευρέως γνωστοί στο αναρχικό κίνημα αυτής της χώρας, καθώς απευθυνόταν σε ακροατήρια σε πολλές πόλεις μέχρι και τους τελευταίους μήνες. Και όπου κι αν μιλούσε, ανανέωνε παλιές γνωριμίες και δημιουργούσε πολλές καινούργιες. Η επιρροή του ήταν ιδιαίτερα ισχυρή στα νεότερα μέλη του κινήματος, γιατί όχι μόνο εισήγαγε πολλούς από αυτούς στον αναρχισμό, αλλά τους άνοιξε και έναν ολόκληρο κόσμο ατομικών αναρχικών του παρελθόντος, οι οποίοι διαφορετικά θα τους έμεναν άγνωστοι.
Ο Mat Kavanagh υπήρξε πράγματι απόμόνος του ένα «καλό παλιό χρονικό» του αναρχικού κινήματος, στο οποίο εντάχθηκε από τα πρώτα του νεανικά χρόνια, όταν ήρθε στην Αγγλία από τη γενέτειρά του, το Δουβλίνο. Γνώρισε και συνεργάστηκε με τον Κροπότκιν, τον Μαλατέστα και τον Ρούντολφ Ρόκερ στα χρόνια πριν από τον πόλεμο του 1914· γνώριζε όμως εξίσου καλά και τους λιγότερο γνωστούς αγωνιστές που βοήθησαν να οικοδομηθούν τα αγγλικά και σκωτσέζικα κινήματα. Σε μεταγενέστερα χρόνια έγραψε μια σειρά άρθρων για τους λιγότερο γνωστούς πρωτοπόρους του αγγλικού αναρχισμού στο “Freedom”. Το πόσο μακριά έφταναν οι προσωπικές του μνήμες φαινόταν από τις αφηγήσεις του για τον γηραιό Edward Craig, τον οποίο ο Kavanagh γνώρισε στο τέλος της μακράς ζωής του και ο οποίος, στα πρώτα του χρόνια, είχε υπάρξει εμπνευστής της Οουενικής Κοινότητας (σ.τ.μ.: Owenite Commune, ακολουθητές του ουτοπικού σοσιαλιστή Robert Owen) στο Ralahine, τα έτη 1830–33.
Κατά τον πόλεμο του 1914 ο Kavanagh, μαζί με τον Tom Keell και τον Μαλατέστα, υιοθέτησε την αντιπολεμική στάση και αντιτάχθηκε στην παράδοξη θέση του Κροπότκιν, του Ζαν Γκραβ και άλλων που υποστήριξαν τον πόλεμο. Υπήρξε εξίσου αποφασισμένος αντίπαλος του πολέμου το 1939 και δεν παρεξέκλινε ποτέ από την παραδοσιακή αναρχική θέση του αντιμιλιταρισμού. Ζωηρός συζητητής, κρατούσε σταθερά τις απόψεις του και τις διατύπωνε καθαρά. Κι όμως, μπορεί κανείς να αμφιβάλλει αν είχε εχθρούς, γιατί διέθετε μια μοναδική καλοσύνη, και οι πιο ευθείες διατυπώσεις του ήταν ντυμένες με τέτοια ευγένεια ώστε ακόμη και οι πολιτικοί του αντίπαλοι να μην μπορούν να προσβληθούν από αυτές.
Ο Kavanagh ήταν το ακριβώς αντίθετο του επαναστάτη της πολυθρόνας. Βρισκόταν πάντοτε στο ενεργό κέντρο της δουλειάς του κινήματος και ήρθε σε επαφή με σχεδόν όλους τους Ευρωπαίους (και μη) αναρχικούς που κατά καιρούς κατέφευγαν σε αυτή τη χώρα. Η γλυκύτητα του χαρακτήρα του, που τη μοιραζόταν με τον Κροπότκιν, δεν τον έσπρωχνε προς τον πασιφισμό περισσότερο απ’ όσο και τον ίδιο τον Κροπότκιν, και είχε μεγάλη πείρα από συγκρούσεις με την εξουσία. Στην πραγματικότητα φυλακίστηκε όχι λιγότερες από εννέα φορές, πάντοτε για επαναστατικά ζητήματα, και μπορούσε να μιλά με τον πιο διασκεδαστικό τρόπο για τις φυλακές αυτών των νησιών. (σ.τ.μ.: εννοεί των αγγλικών νησιών).
Το 1916 τον βρήκε στο Δουβλίνο, καθώς είχε διαισθανθεί την επερχόμενη ιρλανδική εξέγερση και είχε ενωθεί με τον Larkin και τον Connolly στην προετοιμασία της Πασχαλινής Εξέγερσης. Ωστόσο, ποτέ δεν αυταπατήθηκε από τις εθνικιστικές φιλοδοξίες των Ιρλανδών, οι οποίες τελικά επικράτησαν έναντι των επαναστατικών ιδεών του 1916, και ο αναρχισμός του ήταν εξίσου απαράδεκτος τόσο για το Ιρλανδικό Ελεύθερο Κράτος όσο και για τη Βρετανική Αυτοκρατορία.
Κατά τα χρόνια μετά την παύση της τακτικής έκδοσης της παλιάς “Freedom” και την αποχώρηση του Tom Keell στο Whiteway του Gloucestershire (μια αποικία που, στις πρώιμες αναρχικές της μέρες, ο Kavanagh είχε βοηθήσει να ιδρυθεί), υπήρξε ένας από τους πιο μαχητικούς από εκείνους που κράτησαν ζωντανές τις ιδέες του αναρχισμού. Έτσι μπόρεσε να αποτελέσει έναν από τους συνδετικούς κρίκους με το παρελθόν για την ανανέωση της ορμής που έλαβε ο αναρχισμός από το ενδιαφέρον για την Ισπανική Επανάσταση του 1936.
Μετά τον τελευταίο πόλεμο μίλησε εκ μέρους της Ένωσης Αναρχικών Ομάδων (Union of Anarchist Groups) σε ένα από τα Διεθνή Αναρχικά Συνέδρια στο Παρίσι (χαρακτηριστικά κάνοντας νέους φίλους ανάμεσα σε μερικούς από τους νεότερους Γάλλους συντρόφους) και υπήρξε πιθανότατα ο πιο τακτικός ομιλητής στη σειρά διαλέξεων των Αναρχικών στο Λονδίνο και στο Hyde Park, μέχρι που τα τελευταία χρόνια αποσύρθηκε και αυτός στο Whiteway. Τον τελευταίο χρόνο της ζωής του μετακόμισε στο εξοχικό ενός συντρόφου στην κοιλάδα του Wye (Wye Valley).
Ο Kavanagh ήταν 78 ετών. Ο πλούτος των αναμνήσεών του υπενθύμιζε συνεχώς την ηλικία του· όμως η όρθια, ζωηρή του κορμοστασιά, το σπινθηροβόλο βλέμμα και η αγάπη του για τη συντροφικότητα πάντα διέψευδαν τα χρόνια του, και στην τελευταία του επίσκεψη στο Λονδίνο πριν από λίγους μήνες έμοιαζε τόσο γεμάτος νεανικό ζήλο όσο ποτέ. Αυτή η αφρώδης αγάπη για τη ζωή δεν τον εγκατέλειψε ποτέ, αν και όσοι τον γνώριζαν καλά γνώριζαν επίσης και ιδιωτικές λύπες, από τις οποίες ο θάνατος του μοναχογιού του, πριν ακόμη κλείσει τα είκοσι, στα πρώτα χρόνια του τελευταίου πολέμου, υπήρξε η πιο οδυνηρή.
Όπου κι αν βρισκόταν, ο Kavanagh ήταν πάντοτε αναρχικός. Η πείρα του τον δίδαξε να προσκολλάται στις παραδοσιακές ιδέες του κινήματος και η κρίση του ήταν πάντα νηφάλια, ισορροπημένη και εκφρασμένη με το χαρακτηριστικό του χιούμορ. Λίγοι άνθρωποι με τόσο αποφασισμένες απόψεις υπήρξαν λιγότερο φανατικοί· κι όμως ο Ματ θα έλεγε ότι αυτό ήταν απλώς η αναρχική φιλοσοφία: να έχεις καθαρές απόψεις και να τις κρατάς σταθερά, αλλά με ανοχή και σεβασμό για τα δικαιώματα των άλλων ατόμων. Όλοι όσοι τον γνώρισαν θα λυπηθούν για τον θάνατό του, όμως η ζωή του υπήρξε πλούσια και καλή, και την έζησε στο έπακρο.
J.H. [John Hewetson] “Freedom”, 20 Μαρτίου 1954
*Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης.
