Λεπτομέρειες

ngnm

Αναρχική Θεωρία

02 Απριλίου 2025

Πέτρος Κροπότκιν*

Σημείωση Μεταφραστή*: Σε αυτό το κείμενο του 1913 ο Κροπότκιν αποδομεί τον εξουσιαστικό κολεκτιβισμό και την προσπάθειά του να θέσει το άτομο στην υποταγή της ομάδας, τον ρεφορμισμό και την πολιτική του έκφραση την σοσιαλδημοκρατία. Παραμένει επίκαιρο στις μέρες μας μιας και η μόνη πιθανότητα του Αναρχισμού να επιτύχει τον επαναστατικό του σκοπό είναι η απαγκίστρωσή του από την αριστερά και τα βαρίδια της. Για έναν σοσιαλιστικό αλλά όχι αριστερό Αναρχισμό.

Πολύ συχνά ακούμε, από τους ίδιους τους αναρχικούς, ότι η Αναρχία είναι ένα πολύ μακρινό ιδανικό, ότι δεν έχει καμία πιθανότητα να πραγματοποιηθεί σύντομα, ότι πολύ πιθανόν η επόμενη επανάσταση θα είναι κολεκτιβιστική, και ότι θα πρέπει να περάσουμε από ένα Εργατικό Κράτος, πριν φτάσουμε σε μια κομμουνιστική κοινωνία, χωρίς κυβέρνηση.

Αυτός ο συλλογισμός μας φαίνεται εντελώς λανθασμένος. Περιέχει ένα θεμελιώδες λάθος κρίσης, σχετικά με την πορεία της ιστορίας γενικά και τον ρόλο του ιδανικού στην ιστορία.

Το άτομο μπορεί να καθοδηγείται στις πράξεις του από ένα μοναδικό ιδανικό. Αλλά μια κοινωνία αποτελείται από εκατομμύρια άτομα, που το καθένα έχει το ιδανικό του, περισσότερο ή λιγότερο ξεκάθαρο, περισσότερο ή λιγότερο συνειδητό και σταθερό. ώστε σε μια δεδομένη στιγμή να βρίσκουμε στην κοινωνία τις πιο ποικίλες αντιλήψεις — αυτή του αντιδραστικού, του καθολικού, του μοναρχικού, του θαυμαστή της δουλοπαροικίας, του αστικού «ελεύθερου συμβολαίου», του σοσιαλιστή, του αναρχικού. Ωστόσο, καμία από αυτές τις αντιλήψεις δεν θα πραγματοποιηθεί πλήρως, ακριβώς λόγω της ποικιλίας των αντιλήψεων που υπάρχουν σε μια δεδομένη στιγμή, και των νέων αντιλήψεων που προκύπτουν, πολύ πριν κάποια από τις παλιές φθάσει στην πραγματοποίησή της στη ζωή.

Κάθε βήμα προς τα εμπρός της κοινωνίας είναι αποτέλεσμα όλων των ρευμάτων ιδεών που υπάρχουν σε μια δεδομένη στιγμή. Και το να επιβεβαιώνει κανείς ότι η κοινωνία πρώτα θα συνειδητοποιήσει αυτό το ιδανικό και μετά εκείνο το άλλο, σημαίνει ότι παρεξηγεί όλη την πορεία της ιστορίας. Η πρόοδος που επιτυγχάνεται φέρει πάντα τη σφραγίδα όλων των αντιλήψεων που υπάρχουν στην κοινωνία, ανάλογα με την ενέργεια της σκέψης και κυρίως της δράσης κάθε κόμματος. Γι' αυτό η κοινωνία που θα προκύψει από την Επανάσταση δεν θα είναι ούτε καθολική, ούτε αστική κοινωνία (πάρα πολλές δυνάμεις και ολόκληρη η ιστορία της ανθρωπότητας που εργάζονται για να γκρεμίσουν αυτούς τους δύο τύπους κοινωνιών), ούτε Εργατικό Κράτος, από το γεγονός ότι υπάρχει ένα αναρχικό ρεύμα ιδεών και αναρχικών, αρκετά ισχυρό, τόσο ως δύναμη δράσης όσο και ως δύναμη.

Δείτε, στην πραγματικότητα, την ιστορία. Οι Ρεπουμπλικάνοι του 1793 ονειρεύονταν μια Δημοκρατία χτισμένη στο πρότυπο των δημοκρατιών της αρχαιότητας. Ονειρεύονταν μια παγκόσμια δημοκρατία και για να κάνουν αυτή τη νέα Ρώμη ή τη Σπάρτη θρίαμβο στη Γαλλία, σκοτώθηκαν στα χιόνια των Άλπεων, στις πεδιάδες του Βελγίου, της Ιταλίας και της Γερμανίας.

Έχουν πετύχει αυτή τη Δημοκρατία; — Όχι! Όχι μόνο το παλιό καθεστώς, βαρώντας τους με όλο του το βάρος, τους τράβηξε πίσω. Αλλά οι νέες ιδέες έχουν ωθήσει την κοινωνία μπροστά. Και όταν το όνειρό τους για την οικουμενική Δημοκρατία γίνει πραγματικότητα μια μέρα, αυτή η Δημοκρατία θα είναι πιο σοσιαλιστική από οτιδήποτε είχαν...

Περισσότερα …