Αρχική

Λεπτομέρειες: Δ.Τ.; Ελλαδικά Κοινωνικά Κινήματα; 16 Ιουνίου 2021

Δ.Τ.

Το ιδεολογικό ρεύμα και το κίνημα του διαφωτισμού, ειδικά στη νεοελληνική του εκδοχή (νεοελληνικός διαφωτισμός), φέρεται ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο στη θεωρητική προετοιμασία της Επανάστασης και κυριάρχησε για μερικές εκατοντάδες χρόνια. Καταβάλλεται δε έκτοτε προσπάθεια αναθέρμανσής του ως αποτέλεσμα των ιδεολογικών και άλλων παρεμφερών διεργασιών στον ελλαδικό χώρο.

Ο διαφωτισμός εκτείνεται από το 1688, εποχή της Αγγλικής Επανάστασης, μέχρι το 1789, εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Προβάλλεται, συνήθως, ως μια ευρεία επιστημονική, κοινωνική, οικονομική, πολιτική και ιδεολογική κίνηση αμφισβήτησης, μέσω της οποίας διεκδικούντο ελευθερία στοχασμού και έκφρασης, ανεξιθρησκεία, οικονομική ελευθερία, κατάργηση προνομίων, ισότητα, επαναπροσδιορισμός της σχέσης ανθρώπου-φύσης και πλήρης έκφραση της ανθρώπινης λογικής.

Αυτό που λίγο αργότερα αποκλήθηκε «ευρωπαϊκός διαφωτισμός» αποτέλεσε μια κίνηση από υψηλά ιστάμενους διανοούμενους, οι οποίοι, στη σύγκρουσή τους με το -τότε- παλιό καθεστώς, πρόβαλαν την ανάγκη της αστικής ανασυγκρότησης, επιχειρώντας να «ντύσουν» θεωρητικά τις τότε επαναστατικές κινήσεις και καταστάσεις που είχαν ως απώτερο στόχο να τελειώνουν μια και καλή με το παλιό καθεστώς που κατέρρεε.

Ωστόσο, το κίνημα αυτό δεν αποτέλεσε ένα ομοιογενές και κατασταλαγμένο φιλοσοφικό και ιδεολογικό ρεύμα. Στο σύνολό του, βέβαια, εξέφραζε μια εμμονή στην λογική ικανότητα των ανθρώπων, τον κριτικό έλεγχο, την άρνηση των στείρων παραδόσεων και της αυθεντίας, την αντίληψη περί της φυσικής ισότητας των ανθρώπων και, άρα, τη ριζοσπαστική ανάπλαση της κοινωνίας.

Όμως, αν εξετάσουμε το ρεύμα αυτό με τα δεδομένα των μετέπειτα δεκαετιών και αιώνων, θα δούμε ότι από εκεί ξεπήδησαν όλοι οι -ισμοί και οι διάφορες κοινωνιολογικές «σχολές» του μέλλοντος, οι οποίες, στην πλειοψηφία τους, ήταν ξεκομμένες από τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων, όπως αυτές δημιουργούνταν και εκφράζονταν μέσα στις εκάστοτε κοινωνικές συνθήκες.

Προσωπικά πιστεύω ότι αυτή καθεαυτή η λέξη «διαφωτισμός» ενέχει την έννοια της πρωτοπορίας, δηλαδή κάποιοι «φωτισμένοι» καλούνται να καθοδηγήσουν κάποιους άλλους «μη φωτισμένους». Καταβαλλόταν και συνεχίζει να καταβάλλεται μια προσπάθεια του να παρουσιαστεί ο λεγόμενος διαφωτισμός ως βασικός συντελεστής των όσων συνέβησαν στον ευρωπαϊκό χώρο τον 18ο και 19ο αιώνα, επιχειρώντας να εξαφανιστεί η όλη δράση των κυριαρχούμενων, στην περίπτωσή μας η δράση των υπηκόων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον ελλαδικό χώρο – και όχι μόνο. Αγνοείται ή εξαφανίζεται συνειδητά η δράση αυτή μέσω πομπωδών κηρυγμάτων, προσπαθώντας να προωθηθεί η ιδέα ότι αυτά άλλαξαν την πορεία των πραγμάτων και όχι η δραστηριότητα των κυριαρχούμενων.

Ακόμα και ορισμένες αριστερής απόχρωσης ερμηνείες των γεγονότων που οδήγησαν στο ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, δεν ξεφεύγουν από την «παγίδα» του να παρουσιαστούν κάποιοι διανοούμενοι ότι αυτοί ήταν που ξεσήκωσαν τους υπόδουλους.
Ο αναδρομικά αποκληθείς «νεοελληνικός διαφωτισμός» δεν υπήρξε παρά μια ετερόφωτη και καθυστερημένη, χρονικά, προσπάθεια ελάχιστων διανοούμενων να διαμορφώσουν τα ιδεολογικά, πολιτικά και κοινωνικά πλαίσια στα οποία, σύμφωνα με αυτούς, έπρεπε να χωρέσουν οι επιθυμίες και τα οράματα των κυριαρχούμενων του ελλαδικού χώρου, οι οποίοι ευελπιστούσαν να κατακτήσουν πρώτα και κύρια την ελευθερία τους.

Αν κοιτάξει κανείς την κοινωνική σύνθεση του τότε ελλαδικού χώρου, θα καταλάβει ότι επρόκειτο για μια σύνθεση που στη συντριπτική της πλειοψηφία απηχούσε μια εντελώς αναλφάβητη, πολυσυλλεκτική και πολυϊδιωματική κοινωνία, η οποία, ως εκ τούτου, ήταν ανίκανη και αδύναμη να ενστερνιστεί τον όποιο λόγο των φερόμενων ως διαφωτιστών. Αρκετοί...

Περισσότερα …

Λεπτομέρειες: ...; Ιστορία Διεθνούς Αναρχικού Κινήματος; 15 Ιουνίου 2021

Στις 14 Ιούνη 1930 κυκλοφορεί το πρώτο τεύχος της δισεβδομαδιαίας εφημερίδας στην ιταλική γλώσσα “L Avanguardia Libertaria” (“Η Ελευθεριακή Εμπροσθοφυλακή”). Η έδρα της είναι στη Μελβούρνη (Βικτώρια, Αυστραλία).

Σύντομα, ωστόσο, η θα αρχίσει να κυκλοφορεί σε μηνιαία βάση. Ο εκδότης ήταν ήταν ο Ιταλός αναρχικός μετανάστης Isidoro Berttazzoni, ο οποίος ήταν μέλος του Club Internazionale. Ο ίδιος ανέλαβε το σημαντικό καθήκον, από τη μια, της άσκησης κριτικής στον ιταλικό φασισμό και, από την άλλη, τη διάδοση των ελευθεριακών ιδεών στην αυστραλιανή ήπειρο.

Ο Berttazzoni, βρισκόταν, επίσης, σε ένα είδος διαμάχης με τον Francisco Carmagnola, από τους πλέον επιεφανείς Ιταλούς αναρχικούς...

Περισσότερα …

Λεπτομέρειες: Emilio Crisi; Ιστορία Διεθνούς Αναρχικού Κινήματος; 14 Ιουνίου 2021

Στις 14 Ιούνη 1915 πέθανε ο Anselmo Figueroa, δημοσιογράφος, μέλος της “ηγεσίας” του PLM (Partido Mexicano Liberal - Μεξικάνικο Φιλελεύθερο Κόμμα), το κύριο πολιτικό εργαλείο του οργανωμένου αναρχισμού στο Μεξικό και το οποίο, παρά το όνομά του, υπήρξε μια ξεκάθαρα αναρχοκομμουνιστική οργάνωση) και ιστορικός αγωνιστής του Μεξικάνικου αναρχισμού.

Είχε γεννηθεί στις 21 Απρίλη 1861. Συμμετείχε ενεργά στην αντίσταση κατά της δικτατορίας του Porfirio Diaz, και υπήρξε καθοριστικό στέλεχος της ένοπλης πτέρυγας του PLM. Ήταν ένας από τους εγκεφάλους και συγγραφείς, μαζί με τους αδελφούς Ricardo και Enrique Flores Magon, του Μανιφέστου της 23ης Σεπτέμβρη 1911, με το οποίο υιοθετήθηκε μια ξεκάθαρα...

Περισσότερα …