Επιμέλεια: Paolo Papini*
Εγκρίθηκε στην Α΄ Εθνική Συνδιάσκεψη των Gruppi Anarchici d’Azione Proletaria (Ομάδες Αναρχικής Προλεταριακής Δράσης - GAAP) (Genova- Pontedecimo, 24–25 Φεβρουαρίου 1951). Το Σχέδιο πολιτικής γραμμής όριζε με εξαιρετικά συνοπτικό τρόπο τις διεθνιστικές επαναστατικές θέσεις της (σ.τ.μ.: τότε) νεοσύστατης ελευθεριακής κομμουνιστικής οργάνωσης. Η παράγραφός του για Τα διεθνή προβλήματα αποτελεί το πρώτο ντοκουμέντο που παρήγαγαν οι GAAP σχετικά με τον ιμπεριαλισμό και τον πόλεμο.
Απέναντι στη διαίρεση του κόσμου σε δύο ιμπεριαλιστικά μπλοκ, που κυριαρχούνταν από τις ΗΠΑ και την ΕΣΣΔ, και μπροστά στον επικείμενο κίνδυνο ενός τρίτου παγκόσμιου πολέμου, οι σύντροφοί μας της εποχής εκείνης όρισαν τον ιμπεριαλισμό ως ένα φαινόμενο «ενιαίο και αδιαίρετο». Οι αντίπαλες αλλά και συγκλίνουσες δυνάμεις του ιδιωτικού καπιταλισμού του δυτικού στρατοπέδου και του κρατικού καπιταλισμού του λεγόμενου «σοσιαλιστικού» στρατοπέδου μοιράζονταν, από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, τις παγκόσμιες αγορές και ανταγωνίζονταν για νέες ζώνες οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής επιρροής, μέσα σε μια ουσιαστική ισορροπία που υπαγορευόταν από τα αμοιβαία τους συμφέροντα, καθορίζοντας στον ίδιο βαθμό την καταπίεση και την εκμετάλλευση της εργατικής τάξης.
Σήμερα όπως και χθες, ο καπιταλισμός δημιουργεί με την ανάπτυξή του τις ίδιες του τις αντιφάσεις και επιλύει κυκλικά τις κρίσεις του με τον πόλεμο. Σήμερα όπως και χθες, εναπόκειται στην παγκόσμια εργατική τάξη – και μαζί της στις αναρχοκομμουνιστικές οργανώσεις και στις άλλες δυνάμεις της επαναστατικής αριστεράς – να αντιταχθεί στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, αντιπαραθέτοντας τον προλεταριακό διεθνισμό, τον αντιμιλιταρισμό, τον επαναστατικό ηττοπατρισμό, το σαμποτάζ και τη λιποταξία, απορρίπτοντας και αντιπαλεύοντας πειρασμούς και εκτροπές στρατοπεδικής λογικής. Για τους λόγους αυτούς θεωρούμε ότι οι αναλύσεις και οι θέσεις των GAAP παραμένουν ακόμη έγκυρες και επίκαιρες στα θεμέλιά τους, παρότι διατυπώθηκαν πριν από εβδομήντα χρόνια, στο πλαίσιο μιας διπολικής διάταξης του κόσμου πολύ διαφορετικής από τη σημερινή. Ίσως είναι ακόμη πιο επίκαιρες σήμερα, τη στιγμή που ο «ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού» έχει φτάσει, στη πολυπολική του διάσταση, στο μέγιστο επίπεδο εξάπλωσης και διείσδυσης, προκαλώντας νέα φαινόμενα πολέμου, εκμετάλλευσης, φτώχειας, μεταναστεύσεων, περιβαλλοντικής καταστροφής και κλιματικής κρίσης.
Τα διεθνή προβλήματα
Προτείνουμε παρακάτω στην προσοχή και στον προβληματισμό των αναγνωστών και των αγωνιστών μας αυτό το σύντομο ντοκουμέντο, ένα χρήσιμο εργαλείο για την κατανόηση των μεταβολών και της πολυπλοκότητας του σήμερα.
Μπορούμε συνοπτικά να συνοψίσουμε τη στάση μας σε αυτό το πεδίο σε μια σειρά τεσσάρων αρνητικών προτάσεων:
Α) – Δεν υπάρχουν δύο ιμπεριαλισμοί διαφορετικού βαθμού και φύσης, μεταξύ των οποίων η εργατική τάξη θα μπορούσε να έχει δυνατότητα επιλογής. Υπάρχει ο ιμπεριαλισμός ως ενιαία εκδήλωση μιας κοινωνίας διαιρεμένης σε τάξεις και σε κράτη: ένα ενιαίο μπλοκ, έστω και αν ταλανίζεται και αναταράσσεται από εσωτερικές ρήξεις και αντιφάσεις. Δεν τίθεται επομένως για το παγκόσμιο προλεταριάτο το πρόβλημα μιας επιλογής άλλης από εκείνη μεταξύ ιμπεριαλισμού και αντιιμπεριαλισμού.
Β) – Δεν υπάρχει κατάσταση πολέμου προτιμητέα, από επαναστατική άποψη, σε σχέση με μια κατάσταση ειρήνης. Αν η ειρήνη είναι η διεθνής τάξη που βασίζεται στη διαίρεση του κόσμου σε σφαίρες επιρροής και, συνεπώς, στη συνδυασμένη εκμετάλλευση των εργαζόμενων μαζών, ο πόλεμος είναι η διεθνής αταξία που προκαλείται από την κούρσα για μια νέα ανακατανομή του κόσμου, η οποία πραγματοποιείται πάντοτε πάνω στη ζωντανή σάρκα του εργαζόμενου λαού. Για αυτή την τάξη δεν τίθεται λοιπόν το πρόβλημα μιας επιλογής μεταξύ ιμπεριαλιστικής ειρήνης και ιμπεριαλιστικού πολέμου, αλλά ο στόχος μιας νέας ειρηνικής τάξης θεμελιωμένης στην κατάργηση των τάξεων και των κρατών.
Γ) – Δεν υπάρχει, στην προετοιμασία και στο ξέσπασμα της σύγκρουσης, ένας επιτιθέμενος και ένας αμυνόμενος. Η ευθύνη του πολέμου ανήκει συλλογικά στο καπιταλιστικό καθεστώς σε κάθε του προέκταση. Δεν τίθεται επομένως το πρόβλημα της ταύτισης των υπευθύνων με το ένα ή το άλλο κράτος, αλλά για την εργατική τάξη τίθεται μάλλον το πρόβλημα της άμεσης τιμωρίας τους σε κάθε χώρα.
Δ) – Δεν υπάρχει ένας τύπος «ανθρώπινου» πολέμου και ένας τύπος «απάνθρωπου» πολέμου. Η αποστροφή μας προς τον πόλεμο δεν καθορίζεται από τις εξωτερικές του όψεις ή από τον μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό βίας του, αλλά από τον αντεπαναστατικό του ρόλο. Δεν τίθεται επομένως το πρόβλημα μιας επιλογής μεταξύ της χρήσης και της κατάχρησης ορισμένων μέσων ή της συναινετικής απαγόρευσής τους, αλλά το πρόβλημα της καταστροφής όλων των πολεμικών μέσων ή της χρήσης τους ενάντια στον ταξικό εχθρό.
Απέναντι στην ανάπτυξη της εχθρικής προπαγάνδας, που φανατίζει και τυφλώνει τις μάζες, μόνο με το πάθος μας, με τον ακτιβισμό μας, με την πεισματική μας αδιαλλαξία, θα μπορέσουμε να κάνουμε τις αντιδημοφιλείς επαναστατικές αλήθειες που διατυπώσαμε να ανοίξουν ρήγμα στο συμπαγές μέτωπο του ιμπεριαλιστικού ψεύδους. Η τακτική της άμεσης και ευθείας σύγκρουσης είναι η μόνη δυνατή τακτική στο πεδίο των διεθνών πολιτικών ζητημάτων.
*Απόσπασμα από το «Οι Ομάδες Αναρχικής Προλεταριακής Δράσης στη σημερινή πολιτική κατάσταση», «L’Impulso», έτος III, αρ. 3–4, Μάρτιος 1951, που παρουσιάστηκε στην Α΄ Εθνική Συνδιάσκεψη των GAAP με τον τίτλο «Σχέδιο πολιτικής γραμμής».
Για το θέμα αυτό είναι διαθέσιμες οι ακόλουθες εκδόσεις της AL/FdCA:
-Guido Barroero, I Figli dell’Officina. I Gruppi Anarchici d’Azione Proletaria (1949–1957), Centro Documentazione Franco Salomone, Fano, 2013
-Gruppi Anarchici di Azione Proletaria, Tesi di Pontedecimo, Quaderni di Alternativa Libertaria, αρ. 27, 2012.
**Το παρόν δημοσιεύτηκε στο όργανο της Alternativa Libertaria /Federazione dei Comunisti Anarchici (AL/FdCA) “Il Cantiere” No 39, Νοέμβρης 2025. Απόδοση-επιμέλεια: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης.
Στην πρώτη φωτογραφία οι συμμετέχοντες στο 3ο Συνέδριο της GAAP, στο Λιβόρνο, το Σεπτέμβρη του 1953.
