Για να υπάρξει δικαιοσύνη, χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο από τη διαμαρτυρία
Πριν από δύο χρόνια, η κυβέρνηση των Εργατικών στην Αυστραλία, υπό τον Anthony Albanese, έφερε τη «Φωνή προς το Κοινοβούλιο» (Voice to Parliament) σε Δημοψήφισμα.
Σε ένα επίπεδο, το Δημοψήφισμα άξιζε να αποτύχει. Η Φωνή προς το Κοινοβούλιο ήταν μια πρόταση τροποποίησης του Συντάγματος, που θα έδινε στο Κοινοβούλιο την εξουσία να δημιουργήσει μια ανίσχυρη συμβουλευτική επιτροπή. Οι υπερασπιστές της υποστήριζαν ότι η Φωνή θα ήταν κάτι μετασχηματιστικό για τους Πρώτους Λαούς. Θα επέτρεπε στους Αβορίγινες και στους Νησιώτες του Στενού Τόρες να συμβουλεύουν την κυβέρνηση για τη νομοθεσία και την πολιτική που τους αφορά, οδηγώντας σε καλύτερα αποτελέσματα στην υγεία, την εκπαίδευση και την απασχόληση.
Αυτά τα επιχειρήματα βασίζονταν στην υπόθεση ότι οι κυβερνήσεις αποτυγχάνουν απέναντι στους Αβορίγινες και τους Νησιώτες του Στενού Τόρες μόνο λόγω άγνοιας και έλλειψης διαβούλευσης. Αυτό είναι καθαρή ανοησία. Τίποτα στην πρόταση δεν θα υποχρέωνε την κυβέρνηση ή το Κοινοβούλιο να «ακούσει».
Οι κυβερνήσεις δεν αγνοούν απλώς τις ανάγκες των Αβορίγινων και των Νησιωτών του Στενού Τόρες. Το Κράτος υπάρχει για να διατηρεί τις καπιταλιστικές κοινωνικές σχέσεις: ένα σύστημα στο οποίο μια μειοψηφία κατέχει σχεδόν ό,τι έχει αξία, ενώ οι υπόλοιποι αναγκάζονται να πουλήσουν την εργασία τους για να επιβιώσουν. Στην Αυστραλία, οι καπιταλιστικές κοινωνικές σχέσεις θεμελιώνονται πάνω στην απαλλοτρίωση και τη γενοκτονία των Αβορίγινων και των Νησιωτών του Στενού Τόρες.
Όλο το καπιταλιστικό κέρδος στην Αυστραλία παράγεται σε γη κλεμμένη από τους Πρώτους Λαούς. Κάθε ειλικρινής προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της γενοκτονίας και της απαλλοτρίωσης συγκρούεται μετωπικά με τα συμφέροντα του καπιταλισμού. Για παράδειγμα, μεταλλευτικές εταιρείες όπως η Rio Tinto καταστρέφουν ιερούς τόπους όπως το φαράγγι Juukan (Juukan Gorge) για να εξορύξουν και να πουλήσουν ορυκτά. Για να σταματήσει αυτή η καταστροφή, οι Αβορίγινες χρειάζονται έλεγχο και ιδιοκτησία της γης. Η διατήρηση μιας ισχυρής καπιταλιστικής οικονομίας στην Αυστραλία σημαίνει την υπεράσπιση της δυνατότητας της Rio Tinto να καταστρέφει ιερούς τόπους για το κέρδος. Καμία Φωνή και καμία διαδικασία διαβούλευσης δεν μπορεί να το αλλάξει αυτό.
Ωστόσο, όσο κενή περιεχομένου και αν ήταν η πρόταση, η αποτυχία του Δημοψηφίσματος μετατόπισε την πολιτική προς τα δεξιά.
Μετά το Δημοψήφισμα
Στις 31 Αυγούστου 2025, νεοναζί εξαπέλυσαν μια θρασύτατη επίθεση στο Camp Sovereignty στη Μελβούρνη. Αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό στο πλαίσιο της ψήφου «Όχι».
Τα δύο χρόνια μετά το Δημοψήφισμα, ενθαρρυμένοι ρατσιστές διακήρυτταν «Ψηφίσαμε Όχι» ως απάντηση σε κάθε σύμβολο ή έκφραση δικαιωμάτων των Πρώτων Λαών. Οι νεοναζί συνειδητοποίησαν ότι μπορούν να εκμεταλλευτούν αυτόν τον ρατσισμό και να συνδεθούν με ένα ευρύτερο ακροατήριο. Μέλη του National Socialist Network παρενόχλησαν τελετή Welcome to Country σε επιμνημόσυνη εκδήλωση της ANZAC Day στη Μελβούρνη. Τα συνθήματά τους ότι «δεν χρειαζόμαστε καλωσόρισμα» υιοθετήθηκαν γρήγορα από το NRL (σ.τ.μ.: ομοσπονδία ράγκμπι) και τη Melbourne Storm (σ.τ.μ.: δημοφιλής ομάδα ράγκμπι), που ακύρωσαν την προγραμματισμένη τελετή Welcome to Country στον αγώνα εκείνης της ημέρας.
Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Κουίνσλαντ (Queensland Liberal Party) αντέδρασε γρήγορα στη δεξιά στροφή. Τον Μάιο του 2023, η κυβέρνηση του Κουίνσλαντ ψήφισε τον Νόμο Path to Treaty. Τριάντα τέσσερις φιλελεύθεροι βουλευτές τον στήριξαν. Ο νόμος προέβλεπε τη δημιουργία μιας Έρευνας Αλήθειας και Θεραπείας (Truth-Telling and Healing Inquiry), με αποστολή την καταγραφή των ιστορικών και συνεχιζόμενων επιπτώσεων της αποικιοκρατίας στους Πρώτους Λαούς. Μόλις απέτυχε το Δημοψήφισμα για τη Φωνή, οι άνεμοι πήραν δεξιά κατεύθυνση και το Φιλελεύθερο Κόμμα απαρνήθηκε γρήγορα τη δέσμευσή του για την αλήθεια. Ο νόμος δεν άντεξε ούτε έναν χρόνο.
Όσον αφορά τις τοπικές κυβερνήσεις σε όλη την Αυστραλία, η πολιτική της αντίδρασης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Υπάρχουν παραδείγματα σε κάθε Πολιτεία όπου αφαιρέθηκαν σημαίες των Αβορίγινων και των Νησιωτών του Στενού Τόρες από αίθουσες δημοτικών συμβουλίων και δημόσια κτίρια. Δεκάδες Δήμοι ψήφισαν την κατάργηση των Acknowledgements of Country. Αυτές οι αλλαγές είναι προσβλητικές αλλά κυρίως συμβολικές. Πολύ πιο σοβαρές είναι οι επιθέσεις των πολιτειακών κυβερνήσεων στους νέους των Πρώτων Λαών στη Βικτώρια, το Κουίνσλαντ και τη Βόρεια Περιοχή (Northern Territory).
Στην Αυστραλία, οι εκστρατείες καταστολής της λεγόμενης «νεανικής εγκληματικότητας» είναι πάντα συγκαλυμμένες επιθέσεις στους νέους των Πρώτων Λαών. Η αστυνομία και το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης στοχοποιούν δυσανάλογα τους Αβορίγινες και τους Νησιώτες του Στενού Τόρες. Η φυλετική στοχοποίηση είναι ο κανόνας. Στη Βικτώρια, τα στατιστικά δείχνουν ότι η αστυνομία είναι δεκαπέντε φορές πιο πιθανό να σταματήσει και να ερευνήσει άτομα που θεωρεί Αβορίγινες.
Τον περασμένο χρόνο, η κυβέρνηση της Βόρειας Περιοχής μείωσε το όριο ποινικής ευθύνης στα δέκα έτη, επέκτεινε τις υποχρεωτικές ποινές και επανέφερε τη χρήση των ‘spit’ hoods —δικτυωτών καλυμμάτων προσώπου που είναι γνωστό ότι περιορίζουν επικίνδυνα την αναπνοή— στα κέντρα κράτησης ανηλίκων. Κανείς δεν έχει αυταπάτες για το ποιοι θα φορέσουν αυτές τις κουκούλες. Σχεδόν κάθε παιδί υπό κράτηση στη Βόρεια Επικράτεια είναι Αβορίγινας.
Η Βόρεια Περιοχή και το Κουίνσλαντ έχουν καταργήσει την αρχή της κράτησης «ως έσχατο μέτρο» για ανήλικους παραβάτες. Η Βικτώρια κινείται προς την ίδια κατεύθυνση. Ο σκοπός αυτής της πολιτικής είναι προφανής: η μαζική αύξηση του αριθμού των παιδιών στις φυλακές. Αυτά τα παιδιά θα είναι Αβορίγινες, επειδή η αστυνομία και τα δικαστήρια στοχοποιούν τους Πρώτους Λαούς. Και καθώς ο πληθυσμός των φυλακών αυξάνεται, βασικά πολιτικά δικαιώματα εξαφανίζονται. Η υπηρεσία Νομική Αρωγή της Βόρειας Περιοχής (Legal Aid Northern Territory) ανακοίνωσε πρόσφατα ότι δεν έχει πλέον τα χρήματα για να εκπροσωπεί άτομα που δεν βρίσκονται ήδη στη φυλακή. Ως αποτέλεσμα, παιδιά ηλικίας μόλις δέκα ετών ενδέχεται να αναγκαστούν να εμφανιστούν σε δικαστήριο χωρίς δικηγόρο.
Συνθήκη, ε;
Η Συνθήκη (Treaty) αποτελεί κεντρικό αίτημα των Αβορίγινων και των Νησιωτών του Στενού Τόρες από τη Δήλωση Barunga (Barunga Statement) του 1988. Η Δήλωση αυτή απαιτούσε έλεγχο των προγονικών εδαφών, αποζημίωση για τις απώλειες, επιστροφή των λειψάνων, αναγνώριση του εθιμικού δικαίου (customary law), αυτοδιάθεση και μια συνθήκη που να «αναγνωρίζει την προγενέστερη ιδιοκτησία μας, τη συνεχιζόμενη κατοχή και την κυριαρχία μας».
Το 2025, η κυβέρνηση της Βικτώριας ανακοίνωσε ότι υπέγραψε Συνθήκη με τους Πρώτους Λαούς (Treaty with First Nations people). Αυτό που εντυπωσιάζει στη Συνθήκη της Βικτώριας είναι το πόσο λίγο σημαίνει κάτι στην πράξη.
Αν αφαιρέσει κανείς τη φλυαρία, η κυβέρνηση συμφώνησε στη σύσταση ενός «συλλογικού οργάνου διαβούλευσης των Πρώτων Λαών» και σε μικρές αλλαγές στη σχετική πολιτική. Δηλώνεται ότι «η Συνθήκη είναι μια διαρκής διαδικασία» και ότι θα υπάρξουν «συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις σε επίπεδο Πολιτείας».
Η ενσωμάτωση της πολιτικής δράσης των Πρώτων Λαών στο Κράτος, χωρίς πραγματική δύναμη για την αποκατάσταση παρελθουσών και σημερινών αδικιών, δεν είναι αυτοδιάθεση. Είναι ο δρόμος που προτιμούν οι καπιταλιστές και οι πολιτικοί ακριβώς επειδή δεν απειλεί τα συμφέροντά τους. Η αληθινή δικαιοσύνη για τα εγκλήματα της αποικιοκρατίας και της γενοκτονίας είναι ασύμβατη με το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής. Η συνεχής ανάγκη του καπιταλισμού για επέκταση έρχεται σε άμεση σύγκρουση με το μοντέλο διαχείρισης της γης και οικολογίας των Πρώτων Λαών. Είναι θεμελιωδώς καταστροφικό και εκμεταλλεύεται άμεσα τόσο το περιβάλλον όσο και τους ανθρώπους.
Η πραγματική αυτοδιάθεση και ο έλεγχος της γης θα έθεταν άμεσα υπό αμφισβήτηση τις εξορυκτικές βιομηχανίες, προκαλώντας οικονομική κρίση και ανατρέποντας τα θεμέλια του αυστραλιανού καπιταλισμού. Τα αφεντικά στην εξορυκτική βιομηχανία, τη δασοκομία και τη γεωργία το έχουν παραδεχτεί ανοιχτά.
Γι’ αυτό η άρχουσα τάξη θα πολεμήσει τον αγώνα για τα δικαιώματα στη γη μέχρι τέλους. Η ιστορία είναι γεμάτη παραδείγματα του πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι καπιταλιστικές κυβερνήσεις στον πόλεμο κατά της αποαποικιοποίησης: προπαγάνδα, δωροδοκία, οικονομικός στραγγαλισμός, δολοφονίες, ανατροπή κυβερνήσεων — τίποτα δεν είναι εκτός ορίων.
Το καθήκον που έχουμε μπροστά μας
Ο αγώνας για κυριαρχία (sovereignty) είναι θεμελιώδης για τον ταξικό αγώνα στην Αυστραλία. Τα δικαιώματα στη γη και η αυτοδιάθεση πλήττουν τον πυρήνα του αυστραλιανού καπιταλισμού. Δεν μπορούν να κατακτηθούν όσο τα αφεντικά και η κυβέρνηση κατέχουν όλη την εξουσία.
Ταυτόχρονα, αυτό σημαίνει ότι ο ταξικός αγώνας είναι θεμελιώδης για τον αγώνα για κυριαρχία. Οι ιθαγενείς είναι μόνο ένα μέρος της εργατικής τάξης και δεν μπορεί να αναμένεται να κερδίσουν αυτή τη μάχη μόνοι τους. Παρότι τα ζητήματα και οι προτεραιότητες των Πρώτων Λαών πρέπει να αποφασίζονται από τους ίδιους, μόνο η δύναμη μιας ενωμένης εργατικής τάξης μπορεί να αντιμετωπίσει τα αφεντικά και να ανατρέψει την αποικία.
Αυτή η δύναμη δεν θα οικοδομηθεί με ψηφοφορίες σε Δημοψηφίσματα ή μόνο με διαμαρτυρίες. Για να νικήσουμε, πρέπει να διεξάγουμε τον αγώνα μακριά από την κάλπη και να τον φέρουμε στους χώρους δουλειάς.
Το εργατικό κίνημα πρέπει να απαιτήσει την επιστροφή των κλεμμένων μισθών, δικαιοσύνη για τις Κλεμμένες Γενιές, αποζημίωση για την κλεμμένη γη και τον τερματισμό των αστυνομικών δολοφονιών ιθαγενών. Πρέπει να το κάνει με την ίδια φωνή που απαιτεί καλύτερους μισθούς, συνθήκες και ασφάλεια για όλη την εργατική τάξη.
Πρέπει να επιβληθεί κόστος στην εκμετάλλευση της γης και την καταστροφή ιερών τόπων. Οι μεταλλευτικές εταιρείες που εμπλέκονται σε τέτοιες πρακτικές θα πρέπει να δυσκολεύονται να βρουν εργαζόμενους, αγοραστές ή μεταφορικά μέσα. Οι λιμενεργάτες μπορούν να αρνηθούν τη φόρτωση φορτίων· οι εργαζόμενοι στη μεταποίηση μπορούν να αρνηθούν να τα μετατρέψουν σε τελικά προϊόντα. Οι δυνατότητες παρέμβασης των εργαζομένων είναι σχεδόν απεριόριστες.
Όλα αυτά απαιτούν οργάνωση. Πρέπει να χτίσουμε δύναμη μαζί με τους συναδέλφους μας στη δουλειά. Πρέπει να ανασυγκροτήσουμε τα συνδικάτα και να τα θέσουμε υπό τον έλεγχο των μελών. Και πρέπει να είμαστε έτοιμοι να απεργήσουμε.
Θα χρειαστούμε επίσης την αλληλεγγύη μεταξύ των κλάδων των εργαζόμενων. Οι μεμονωμένες ομάδες ακτιβιστών δεν έχουν καμία πιθανότητα να κερδίσουν μεταρρυθμίσεις, πόσο μάλλον δικαιώματα στη γη. Όμως μια ενωμένη εργατική τάξη, οργανωμένη και χωρίς φόβο να δράσει, δεν μπορεί να ηττηθεί.
Η επανάσταση παραμένει η λύση
Ο καπιταλισμός και η αποικιοκρατία πάνε χέρι-χέρι. Κανένα από τα δύο δεν μπορεί να νικηθεί οριστικά αν δεν καταστραφούν και τα δύο.
Το καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής πρέπει να ανατραπεί και το εποικιστικό-αποικιακό Κράτος να συντριβεί. Μια Συνθήκη αντάξια του ονόματός της, που να αποκαθιστά τη διαχείριση της γης και την αυτοδιάθεση, μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω επανάστασης. Απαιτεί ένα σύστημα χωρίς αφεντικά, πολιτικούς και εκμετάλλευση — αυτό που ονομάζουμε κομμουνισμό. Αυτό το σύστημα δεν θα και δεν μπορεί, να εγκαθιδρυθεί από το ίδιο το Κράτος που επιδιώκουμε να καταργήσουμε.
Μόνο όταν η κοινωνία μας δεν θα βασίζεται στη συνεχιζόμενη κλοπή και καταστροφή της γης των Ιθαγενών και στην προσπάθεια εξάλειψης του πολιτισμού των Πρώτων Λαών, μπορεί να υπάρξει προοπτική δικαιοσύνης.
*Το κείμενο δημοσιεύεται στο 5ο τεύχος της “Picket Line”, εκφραστικού οργάνου της Anarchist Communist Federation (ACF). Σχετικός σύνδεσμος εδώ: https://ancomfed.org/2026/01/land-rights-is-still-the-issue/ Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης.
