Αρχική

Λεπτομέρειες: Νίκος Πελεκούδας; Ελλαδικά Κοινωνικά Κινήματα; 03 Ιουλίου 2021

Στον πίνακα μια εξιδανικευμένη αποτύπωση της πάλης των γυναικών στη Μάνη, με τα δρεπάνια στα χέρια, ενάντια στον Ιμπραήμ στη μάχη του Διρού το 1826

Νίκος Πελεκούδας*

Και με τις γυναίκες τι έγινε; Υπήρξαν; Αγωνίστηκαν;

Από μικρά παιδιά μεγαλώνουμε σε ό,τι αφορά τις γυναικείες προσωπικότητες της επανάστασης του 1821 με την αναφορά στη Μπουμπουλίνα και την Μαντώ Μαυρογένους, στις οποίες η αναφορά μάλλον περισσότερο ήθελε να επιβεβαιώσει τον κανόνα μέσα από τις εξαιρέσεις του. Η επανάσταση του 1821 ήταν αντρική υπόθεση για την εθνική αστική ιστοριογραφία. Είναι μάλιστα χαρακτηριστικό, πως ο Παπαρρηγόπουλος δεν κάνει καμιά αναφορά σε γυναίκα της επανάστασης. Καμιά! Που να διεκδικεί μια αξιοπρέπεια και μια πληρότητα.

Ενώ ταυτόχρονα είναι και μια πτυχή η οποία πολύ λίγο έχει απασχολήσει, αν όχι καθόλου και αριστερούς ιστορικούς.

Είναι χαρακτηριστικό και ταυτόχρονα παράδοξο ότι οι ξένοι περιηγητές που θα βρεθούν στην Ελλάδα μέσα στην επανάσταση αλλά και λίγο μετά το τέλος της, θα σημειώσουν το πλήθος των γυναικών που επαναστάτησαν και πολέμησαν, όπως και πάμπολλα δημοτικά τραγούδια τα οποία περιγράφουν τα κατορθώματά τους στη μάχη. Μάνη, Σούλι, Μεσολόγγι είναι μόνο μερικά πολεμικά «θέατρα» που επιβεβαιώνουν το γεγονός της ξεχωριστής γυναικείας παρουσίας. Αλλά η εθνική ιστοριογραφία τίποτα!

Παραδείγματα επαναστατικού θάρρους που τα γνωρίζουν μόνο όσοι θα ασχοληθούν πιο λεπτομερειακά και με μεγαλύτερη υπομονή και αξιοπιστία με την επανάσταση.

Αντικείμενο πάμπολλων δημοτικών τραγουδιών θα αποτελέσουν τα κατορθώματα στο Σούλι της Δέσπως Μπότση, της Ελένης Μπότσαρη, της Χάιδως Γιαννάκη Σέχου. Στη Μάνη το 1826 από τους 1500 αμυνόμενους κόντρα στις τουρκοαιγυπτιακές δυνάμεις οι 1000 είναι γυναίκες. Πόσα ονόματά τους γνωρίζουμε; Πόσα αξίζει να μπουν στα σχολικά βιβλία. Μάλλον κανένα.

Οι γυναίκες της επανάστασης του 1821 θα συμμετέχουν στον αγώνα κανονικά και σε όλες τις εκφάνσεις του. Με το όπλο στο χέρι φορώντας αντρικά ρούχα, στο πλευρό αδελφών και συζύγων, χτίζοντας οχυρώσεις, μεταφέροντας φαγητό και νερό. Είναι γνωστό πως η ερωμένη του Καραϊσκάκη κέρδισε το προνόμιο να συμμετέχει στα πολεμικά συμβούλια. Δυστυχώς όμως αυτό που γνωρίζουμε, και που τώρα και εδώ γράφουμε είναι ότι ήταν μια από τις ερωμένες του Καραϊσκάκη! Και όχι το τι ακριβώς έκανε για να κερδίσει το σεβασμό επιπέδου πολέμαρχου!

Χιλιάδες γυναίκες που δε θα μάθουμε ποτέ το όνομά τους κακοποιήθηκαν, βιάστηκαν, εξευτελίστηκαν γιατί προσπάθησαν να υπερασπιστούν τοποθεσίες όταν αντρικά ένοπλα σώματα επιχειρούσαν αντιπερισπασμούς κάπου αλλού.

Βέβαια η αντιμετώπιση ακόμα και στον καιρό τους, για κάποιες πρωταγωνίστριες του αγώνα, ήταν ανάλογες της ιστοριογραφικής εξαφάνισης ή σμίκρυνσης του ρόλου τους. Είναι φοβερό πως ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης στο μνημόσυνο της συζύγου του Αικατερίνης δε θα αναφερθεί καθόλου στο πλούσιο επαναστατικό της έργο, αρνούμενος έτσι έμπρακτα τη συμβολή της. Η ίδια η μεγάλη Μπουμπουλίνα, όπως μας την αναφέρουν στα σχολεία, δεν έλαβε τη σύνταξη που είχε αιτηθεί γιατί κρίθηκε πως μόνο ως χήρα αγωνιστή θα τη δικαιούνταν!

Αλλά και μετά την επανάσταση οι γυναίκες θα αποκλειστούν από πολιτικά και γενικότερα δικαιώματα ανάλογα με αυτά των ανδρών, ενώ δε θα λαμβάνουν ούτε την ίδια εκπαίδευση ούτε προφανώς θα έχουν και τις ανάλογες επαγγελματικές ευκαιρίες.

Το κλασσικό σχήμα ο άνδρας πολεμά και η γυναίκα κάνει...

Περισσότερα …

Λεπτομέρειες: Μ. Μπακούνιν; Αναρχική Θεωρία; 02 Ιουλίου 2021

…Το πολιτικό κράτος δεν έχει άλλη αποστολή από το να προστατεύει την εκμετάλλευση της εργασίας του λαού από τις οικονομικά προνομιούχες τάξεις, η εξουσία του κράτους αυτού μπορεί να είναι συμβατή μόνο με την αποκλειστική ελευθερία εκείνων των τάξεων που αντιπροσωπεύει, και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο είναι αναγκασμένη να πηγαίνει αντίθετα προς την ελευθερία και τα συμφέροντα του λαού.

Όποιος λέει κράτος λέει κυριαρχία, και κάθε κυριαρχία προϋποθέτει την ύπαρξη μαζών – πολιτών που την υφίστανται. Κατά συνέπεια, το κράτος δεν μπορεί να έχει εμπιστοσύνη στην αυθόρμητη δράση και την ελεύθερη κίνηση των μαζών, των οποίων τα πιο αγαπητά...

Περισσότερα …

Λεπτομέρειες: ...; Αναρχική Θεωρία; 01 Ιουλίου 2021

Εκδόσεις ΠΑΝΟΠΤΙΚόΝ

Μετάφραση: Ζήσης Σαρίκας

ISBN 960-87196-3-1, ISBN-13 978-960-87196-3-7

Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζονται δύο απ' τα σημαντικότερα ντοκουμέντα της ιστορίας του επαναστατικού κινήματος του 19ου αιώνα.
Το πρώτο είναι "Η κατήχηση του επαναστάτη" του Σεργκέι Νετσάγιεφ (για πρώτη φορά ολόκληρο στα ελληνικά), ένα κείμενο-θρύλος, που προκάλεσε εντονότατες συζητήσεις και διαμάχες μέσα στο επαναστατικό κίνημα, γραμμένο από έναν άνθρωπο με φανατικούς υποστηρικτές αλλά και σφοδρούς πολέμιους.

Το δεύτερο είναι μια ιστορική επιστολή-απάντηση του Μιχαήλ Μπακούνιν (εμβληματικής μορφής του αναρχικού κινήματος) στον Νετσάγιεφ που σηματοδότησε την οριστική τους ρήξη μετά από μια περίοδο σύντομης αλλά στενής συνεργασίας και φιλίας. Στην επιστολή του ο...

Περισσότερα …