Λεπτομέρειες

Φ. Γεωρνταμίλης-Φ. Τσιουμπέκου

Ιστορία Διεθνούς Αναρχικού Κινήματος

19 Δεκεμβρίου 2021

ΤΩΝ ΒΑΣΙΛΗ ΓΕΩΡΝΤΑΜΙΛΗ ΚΑΙ ΦΑΝΗΣ ΤΣΙΟΥΜΠΕΚΟΥ*

Στις 30 του περασμένου Μαϊου, συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από τη γέννηση του θεμελιωτή του επαναστατικού συνδικαλισμού και του ελευθεριακού σοσιαλισμού Μιχαήλ Μπακούνιν. Το παρακάτω κείμενο φιλοδοξεί να ρίξει λίγο φως σε ορισμένες πτυχές του έργου του, ελπίζοντας να δοθούν κάποιες απαντήσεις στο σύγχρονο παρόν. Ίσως ακόμη γίνει αντιληπτό ότι δεν είναι καθόλου τυχαία η συνεχής ενασχόληση κάθε ριζοσπαστικού αντικαπιταλιστικού κοινωνικού κινήματος με τον επίκαιρο όσο ποτέ ανατρεπτικό λόγο του.

Ίσως ο ίδιος δεν είχε φανταστεί την απήχηση που θα είχε η σκέψη του στο διηνεκές όταν απαρνήθηκε την αριστοκρατική του καταγωγή για να μετεγκατασταθεί στη Γερμανία για σπουδές με την οικονομική βοήθεια του Αλεξάντερ Χέρτσεν. Από αυτή τη χρονική στιγμή, το 1842, ξεκινάει και η μεγάλη του περιπλάνηση τόσο σε φιλοσοφικά ρεύματα όσο και σε γεωγραφικά σημεία του ορίζοντα. Αναγκάστηκε να φύγει στην Ελβετία μετά από ένα δοκίμιό του που δημοσιεύθηκε με τον τίτλο «Η αντίδραση στη Γερμανία», γραμμένο την περίοδο που ήταν σαφώς επηρεασμένος από την εγελιανή φιλοσοφία - μετέφρασε μάλιστα και στα ρωσικά το «Gymnasial Letters» του Χέγκελ. Ένα χρόνο αργότερα επισκέπτεται το Παρίσι όπου έρχεται σε επαφή με τον Προυντόν και τις αναρχικές ιδέες.

Λίγα χρόνια αργότερα, η ρωσική κυβέρνηση κατηγορώντας τον για κατασκοπεία ανακάλεσε την άδειά του να ζει στο εξωτερικό. Ο Μπακούνιν όμως αντί να επιστρέφει στη Ρωσία, απηύθυνε κάλεσμα σε Πολωνούς και Ρώσους για ένωση σε μια πανσλαβική επαναστατική συνομοσπονδία, κίνηση που επέφερε την επικήρυξή του για 10.000 ρούβλια και την απέλασή του από τη Γαλλία, όπου επέστρεψε κατά την επανάσταση του Φεβρουαρίου του 1848. Στη συνέχεια τον βρίσκουμε στην Πράγα, όπου γίνεται μέλος της σλαβικής επαναστατικής επιτροπής. Το Σλαβικό Συνέδριο στο οποίο συμμετείχε, τελείωσε απρόσμενα όταν τα αυστριακά στρατεύματα βομβάρδισαν την πόλη. Στο Ανχάλτ-Κέτεν της Γερμανίας όπου βρίσκει καταφύγιο γράφει το πρώτο του σημαντικό μανιφέστο «Κάλεσμα στους Σλάβους», όπου καταγγέλλει την αστική τάξη ως ξοφλημένη αντεπαναστατική δύναμη, ζητά την ανατροπή της αυτοκρατορίας των Αψβούργων και τη δημιουργία στην Ευρώπη μιας ελεύθερης ομοσπονδίας σλαβικών λαών.

Τα οδοφράφγματα της Δρέσδης

Ένα χρόνο αργότερα, το 1849, μάχεται στα οδοφράγματα της Δρέσδης, όπου συλλαμβάνεται και καταδικάζεται σε θάνατο το 1850. Η αποτυχημένη του προσπάθεια απόδρασης τον οδηγεί ξανά σε σύλληψη και έκδοση στη Ρωσία όπου φυλακίζεται σε ένα μπουντρούμι στο φρούριο Νέβα της Βαλτικής και στη συνέχεια για μεγάλο χρονικό διάστημα στη Σιβηρία. Η επιτυχημένη, αυτή τη φορά, απόδραση, τον οδηγεί στην Ιαπωνία, στη συνέχεια στην Καλιφόρνια κι έπειτα στη Ν. Υόρκη για να βρει καταφύγιο τελικά στα τέλη του 1861 στο Λονδίνο και τον Χέρτσεν, με τον οποίο δημοσιεύουν το «Συναγερμό της Επανάστασης».

Μεσολάβησαν ακόμα πολλές περιπλανήσεις σε διάφορες χώρες της Ευρώπης μέχρι το 1868 όταν προσχώρησε στη Διεθνή Ένωση Εργαζομένων, γνωστής επίσης ως Πρώτη Διεθνής, μια ομοσπονδία ριζοσπαστικών συνδικάτων με παραρτήματα-σωματεία στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Μέσα στη Διεθνή υπήρξε το αντίπαλο δέος του Καρλ Μαρξ, αντιπαρατάσσοντας τον ελευθεριακό στον κρατικό σοσιαλισμό. Η αντιπαράθεση αυτή κατέληξε στη διαγραφή του Μπακούνιν και των συντρόφων του -με αμφιλεγόμενες διαδικασίες- από τη Διεθνή και στην οριστική ιστορική διάσπαση του εργατικού κινήματος.

Η στάση του...

Περισσότερα …